วัฒนธรรมการฟ้อนไท-ยวน

คุณเคยคิดกันไหมว่าทำไมประเทศไทยถึงได้มีศิลปะการฟ้อนรำที่เป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งที่แสดงถึงความเป็นไทย?

การแสดงของชาติพันธุ์ไท-ยวน

การที่เราจะแสดงเอกลักษณ์ความเป็นไทย หรือการที่เราจะแสดงจุดเด่นในแต่ละชุมชน ในแต่ละพื้นที่ได้นั้น มันมีจุดเริ่มต้นมาจากสิ่งใดกัน เราจะค้นหาสิ่งไหนมาเป็นจุดเด่นของชาติพันธุ์เรา แต่ในที่สุดจนมาได้พบกับชาติพันธุ์หนึ่งที่ได้มีชื่อเสียง และอาศัยอยู่ไม่ใกล้ไม่ไกลจากเมืองหลวงของประเทศไทยเรามากนัก ซึ่งกลุ่มชาติพันธุ์นี้ยังเป็นกลุ่มชุมชนที่ได้มีมาจากบรรพบุรุษของไทยอันยาวนานนั่นคือ “กลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน” เดี๋ยวเรามารู้จักกับกลุ่มชาติพันธุนี้กันเลยดีกว่าครับ

กลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน นั้นมีหลายชาติพันธุ์มีหลายเชื้อสาย แต่ผมได้เลือกมาหนึ่งเชื้อสายนั่นก็คือ “กลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวนสระบุรี” คนไทยเราเป็นชนชาติ ที่ประกอบไปด้วย ชาติพันธ์ที่หลากหลาย มีคนหลายเชื้อชาติ อาศัยอยู่ และนี้แหละที่ทำให้เราได้เห็นว่า พื้นแผ่นดินชนชาติไทยนั้น  เป็นพื้นที่ ที่มีวัฒนธรรม และประเพณี ที่งดงาม น่าสนใจอยู่เป็นจำนวนมาก เราจึงมีความรุ่งเรืองทางวัฒนธรรมเป็นอย่างมาก หนึ่งในวัฒนธรรมที่เราจะได้เห็นกันและเกือบที่จะสูญหาย หากคนรุ่นเรานี้ไม่ได้อนุรักษ์ไว้อย่างที่เราได้เห็นกัน อย่างชุมชนไทยวน “คนยวน” จะตระหนักถึงขนบธรรมเนียมประเพณีของพวกเขาเป็นอย่างดี และที่สืบเชื้อสายกันมายาวนาน ก็จะเป็นอื่นใดไม่ได้ นอกจากศิลปวัฒนธรรมการ“ฟ้อนรำ”ซึ่งผมจะเล่าว่าตั้งแต่ผมไปศึกษาชีวิตความเป็นอยู่ในกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน นี้ผมอยู่ได้อย่างไร ไปติดตามกันได้เลยครับ

กลุ่มนักท่องเที่ยวกับผู้สืบเชื้อสายไท-ยวน

สถานที่แห่งนี้เป็นสถานที่รวมแหล่งนักท่องเที่ยวที่จะมาเยี่ยมชมวัฒนธรรมของชาติพันธุ์ไท-ยวน จากการที่ผมได้เข้าไปชมตลาดต้าน้ำบ้านต้นตาลแห่งนี้ ทำให้ผมได้เห็นวิถีชีวิตของชุมชนชาวไท-ยวน สิ่งที่ผมประทับใจคือ การแต่งกายของพวกเขาจะใส่ผ้าทอลายขวางกันเป็นส่วนใหญ่ และสวมเสื้อแขนยาวมีความคล้ายคลึงกับคนชาวเหนือ และที่สำคัญการพูดคุยของเขาเหล่านี้ ยังใช้ภาษาไท-ยวน(ล้านนา) ซึ่งก็คล้ายคลึงกับภาษาเหนือ คนในชุมชนแห่งนี้ยังบอกผมอีกว่า การใช้ภาษาพูดของเขาก็มักจะมีภาษาถิ่นผสมอยู่ด้วย และยังมีศิลปวัฒนธรรมไท-ยวน ที่จะออกมาสร้างสีสันให้แก่นักท่องเที่ยว นั่นก็คือการฟ้อนรำของลูกหลานชุมชนไท-ยวน มีความสวยงามและอ่อนช้อยสมกับเป็นการฟ้อนรำจริงๆด้วยครับ

บรรยากาศของนักท่องเที่ยวที่ตลาดต้าน้ำ

                การฟ้อนได้กล่าวว่าเป็นการแสดงออกถึงวัฒนธรรมและขนบประเพณีชาวเหนือ  ซึ่งมีลักษณะเฉพาะ  ทั้งการต่างกาย  จังหวะ  และลีลา   ท่าทางการฟ้อนรำ  เพลงและดนตรีที่ใช้ประกอบ  จึงนับเป็นศิลปะและวัฒนธรรมของชาวภาคเหนือโดยแท้ ซึ่งการฟ้อนรำของชุมชนไท-ยวน จะเป็นการแสดงท่าทางการร่ายรำที่ประดิษฐ์ขึ้นมาให้มีความสอดคล้องกับเพลงและสถานการณ์ที่จะร่ายรำ แต่สิ่งหนึ่งของการฟ้อนรำของกลุ่มคนไท-ยวน นั่นคือการแสดงท่าทางที่ออกมาอย่างอ้อนช้อยเป็นอย่างมาก มีการฟ้อนแง้น ซึ่งการแง้นนั่นก็เป็นภาษาของชุมชน คือการโค้งตัวของนางรำไปทางด้านหลังให้มากที่สุด ซึ่งทำให้ผมเกิดความประทับใจเป็นอย่างมากเลยทีเดียวครับ

การฟ้อนแง้น

ระยะเวลาในการศึกษา : 2 วัน 1 คืน วันเสาร์ที่ 2 ถึงวันอาทิตย์ที่ 3 กรกฎาคม 2559

สถานที่ศึกษา : ตำบล ต้นตาล อำเภอ เสาไห้ จังหวัดสระบุรี

นางกฤษณา พิทยาบุตร ประธานสภาวัฒนธรรมบ้านต้นตาล

สถานที่พักผ่อน

ผมได้พักผ่อนที่บ้านพักส่วนตัวของนางกฤษณา พิทยาบุตร ประธานสภาวัฒนธรรมบ้านต้นตาล ตั้งอยู่ที่บ้านต้นตาล อ. เสาไห้ จ.สระบุรี ซึ่งภายในบ้านหลังนี้ก็ได้มีศูนย์ศิลปวัฒนธรรมแห่งนั้น ชื่อว่า Papa’Studio เป็นศูนย์ศิลปวัฒนธรรมของชาติพันธุ์ไท-ยวน ที่มีไว้สำหรับฝึกสอน แต่งตัว รวมถึงการได้เข้ามาชมลายผ้าถุง และเสื้อผ้าการแต่งกายต่างๆอีกมากมาย

ลายผ้าถุงพื้นเมือง

สิ่งหนึ่งที่ทำให้ผมประทับใจกับกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน ในครั้งนี้นั่นคือบรรยากาศ สิ่งแวดล้อมในชุมชนครับ อาจจะเป็นเพราะว่าผมใช้ชีวิตอยู่ในเมืองหลวงเป็นซะส่วนใหญ่ ผมจึงไม่ค่อยได้มีโอกาสออกมาสัมผัสกับอากาศที่เงียบสงบ และดูเป็นสังคมที่อบอุ่น ผู้คนในชุมชนมักต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองเป็นอย่างดี ซึ่งผมเองก็เป็นแค่นักศึกษาหนุ่มธรรมดา ที่อยากมาสัมผัสกับผู้คนในชุมชนเพียงเท่านั้นเอง สภาพอากาศของบ้านต้นตาล เป็นอากาศที่บริสุทธิ์มาก เพราะเป็นชุมชนที่ใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย มีแต่ความสนิทสนมกัน เพราะคนส่วนใหญ่มักเป็นญาติพี่น้องที่รู้จักกันอยู่แล้ว และวันที่ผมไปได้มีฝนตกลงมา ยิ่งทำให้ได้สัมผัสกับอากาศที่เย็นสบาย และได้สัมผัสกลิ่นไอฝนที่สดชื่นอีกด้วยครับ

                “กลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน” ถือว่าเป็นกลุ่มชาวไทยกลุ่มหนึ่งที่ได้มีการสืบทอดวัฒนธรรมกันมาจากบรรพบุรุษทางภาคเหนือ หรือชาวล้านนานั่นเอง ซึ่งผมชอบและอยากสัมผัส อยากทราบเรื่องราวของกลุ่มชาติพันธุ์นี้ จึงทำให้ผมมีแรงบันดาลใจที่อยากจะหาข้อมูลเรื่องราวให้มากขึ้น เพื่อเป็นความรู้ในตัวผมเอง และผมก็อยากที่จะเผยแพร่ความรู้ที่ผมมี และประสบการณ์ที่ผมได้พบมาบอกเล่าให้กับผู้คนที่สนใจได้ศึกษากันอีกด้วยครับ และผมเชื่อว่าวัฒนธรรมการฟ้อนรำของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวนสระบุรี จะแสดงความเป็นเอกลักษณ์ในความเป็นไทยได้อย่างสมบูรณ์  หากข้อมูลของผมผิดพลาดประการใด ผมก็ขออภัยไว้ ณ ที่นี้ด้วยนะครับ